İçeriğe atla
Yatırım Yapanlar
Üye ol
Eğitim serisieğitim2026-10-17

GAAP ve non-GAAP: aynı şirketin neden iki ayrı kârı var

Bu yazının videosunu izleYouTube · 6:00 · okumak yerine izleyin

Bilanço akşamı. Saat ABD Doğu saatiyle 16.05, Türkiye’de 23.05. Aracı kurum uygulaması bildirim gönderiyor: “Şirket hisse başına 0,50 dolar kâr açıkladı, beklenti 1,10 dolardı.” Ekrana bakıyorsunuz: hisse seans sonrası yüzde 5 yukarıda. İki dakika sonra bir haber başlığı: “Şirket beklentiyi aştı: hisse başına 1,15 dolar.” Aynı şirket, aynı çeyrek, aynı akşam — iki farklı kâr. İkisi de yanlış değil. Birincisi GAAP kârı, ikincisi non-GAAP (düzeltilmiş) kârı. Piyasa ikincisine bakmıştır; sizin cebinizdeki bildirim birincisini göstermiştir. Bu yazı ikisinin nasıl hesaplandığını ve hangisine ne zaman bakılacağını anlatır.

Kuralları kim koyuyor: GAAP’ın mekaniği

GAAP, “Generally Accepted Accounting Principles” kısaltmasıdır: ABD’de geçerli genel kabul görmüş muhasebe standartları. Kuralları FASB adlı bağımsız muhasebe kurulu yazar; borsaya kote şirketlerin bu kurallara uymasını SEC (ABD sermaye piyasası düzenleyicisi) zorunlu tutar.

ABD borsasında işlem gören her şirket, her çeyrek sonuçlarını GAAP’a göre hazırlamak zorundadır. Bu sonuçlar çeyreklik 10-Q ve yıllık 10-K adlı resmi dosyalarda yayınlanır; yıllık rakamlar bağımsız denetimden geçer. Bu dosyalara SEC’in EDGAR sisteminden veya şirketin yatırımcı ilişkileri (investor relations) sayfasından ücretsiz ulaşılır.

GAAP’ın mantığı basittir: döneme ait her gider sayılır. Çalışana maaş yerine verilen hisse de gider sayılır, geçmişte satın alınan bir şirketin bilançoda taşınan değerinin dönemsel silinmesi de, bir davada ödenen tazminat da. GAAP kârı bu yüzden “her şey dahil” rakamdır.

Non-GAAP: şirketin kendi hesabı

Non-GAAP kârı, şirket yönetiminin GAAP rakamından yola çıkıp bazı kalemleri geri ekleyerek hesapladığı ikinci rakamdır. Amaç, yönetimin deyişiyle “işin asıl performansını” göstermektir. Tipik olarak geri eklenen kalemler şunlardır:

  • Hisse bazlı ücret (stock-based compensation, SBC): Çalışanlara maaş yerine verilen hisse. Nakit çıkışı yoktur ama mevcut ortakların payını seyreltir (dilution). Teknoloji şirketlerinde en büyük düzeltme kalemi genellikle budur.
  • Satın alınan varlıkların amortismanı: Şirket geçmişte başka bir şirketi satın aldıysa, o satın almanın marka, patent, müşteri listesi gibi kalemleri yıllara yayılarak gider yazılır. Non-GAAP hesabında bu gider çıkarılır.
  • Tek seferlik kalemler: Yeniden yapılanma (restructuring) maliyeti, işten çıkarma tazminatları, dava sonuçları, satın alma işlem masrafları.

Non-GAAP rakamı resmi 10-Q dosyasında değil, bilanço akşamı yayınlanan basın bülteninde (press release) açıklanır; bu bülten 8-K adlı dosyayla SEC’e de gönderilir. SEC’in Regulation G kuralı, non-GAAP rakam veren şirketin bunu GAAP rakamıyla bağdaştıran bir mutabakat tablosu (reconciliation) yayınlamasını zorunlu tutar. Neyin çıkarıldığını kalem kalem gösteren tablo budur; her bültenin sonunda bulunur.

Kritik fark: GAAP’ın tanımı herkes için aynıdır, non-GAAP’ın tanımını her şirket kendisi yapar. İki şirketin non-GAAP kârını yan yana koyarken bu yüzden dikkat gerekir; biri hisse bazlı ücreti çıkarıyor, öbürü çıkarmıyor olabilir.

Varsayımsal bir örnek: makas nasıl oluşur

Varsayımsal bir şirket düşünelim: Atlas Yazılım. Çeyrek sonuçları şöyle olsun (tüm rakamlar hayalidir):

  • GAAP net kâr: 100 milyon dolar
  • Geri eklenen hisse bazlı ücret: +80 milyon dolar
  • Geri eklenen satın alma amortismanı: +30 milyon dolar
  • Geri eklenen yeniden yapılanma gideri: +20 milyon dolar
  • Non-GAAP net kâr: 230 milyon dolar

Şirketin 200 milyon hissesi varsa, hisse başına kâr (EPS) GAAP’a göre 0,50 dolar, non-GAAP’a göre 1,15 dolardır. Açılıştaki sahnedeki iki başlığın kaynağı budur: iki rakam da aynı bültenden çıkar.

Aradaki fark — makas — burada 130 milyon dolardır ve non-GAAP kâr, GAAP kârın iki katından fazladır. Makasın en büyük parçası hisse bazlı ücrettir. Bu kalem nakit çıkışı yaratmaz ama bedava da değildir: şirket her çeyrek yeni hisse bastıkça sizin elinizdeki hissenin şirketteki payı küçülür. Makas yıldan yıla açılıyorsa, şirket ya çalışanlarına giderek daha çok hisseyle ödeme yapıyor ya da “tek seferlik” dediği giderler her çeyrek tekrarlanıyordur. Bir kalem dört çeyrek üst üste geliyorsa artık tek seferlik değildir; bunu görmek için mutabakat tablosunu birkaç çeyrek geriye doğru karşılaştırmak yeterlidir.

Hangi rakama ne zaman bakılır

İkisi de bilgi taşır; soru hangisinin hangi işe yaradığıdır.

Non-GAAP’a bakılır çünkü piyasa oradan konuşur. Analist beklentileri (consensus) neredeyse her zaman non-GAAP EPS üzerinden verilir. “Beklentiyi aştı” veya “beklentinin altında kaldı” başlıkları non-GAAP rakamla beklentiyi karşılaştırır. Şirketin gelecek çeyrek için verdiği guidance (yönetimin resmi beklentisi) da genellikle non-GAAP tanımıyla verilir. Bilanço akşamı hissenin ilk tepkisini bu karşılaştırma belirler.

GAAP’a bakılır çünkü tam maliyeti orada görürsünüz. Şirketin gerçekten kârlı olup olmadığını, hisse bazlı ücretin boyutunu ve seyreltme etkisini GAAP gösterir. Farklı şirketleri karşılaştırırken de ortak zemin GAAP’tır, çünkü tanımı herkes için aynıdır.

Pratik sıra şudur: bilanço akşamı beklentiyle karşılaştırma non-GAAP üzerinden yapılır; ertesi gün oturup şirketi anlamaya çalışırken GAAP rakamı ve mutabakat tablosu okunur. Sonuçlar çoğunlukla ABD seans kapanışından sonra, Doğu saatiyle 16.00-16.30 arasında (Türkiye saatiyle 23.00-23.30) açıklanır; yönetimin soruları yanıtladığı telekonferans (earnings call) genellikle 17.00’de (Türkiye’de 00.00) başlar. Bazı şirketler seans öncesini seçer: Doğu saatiyle 07.00-08.00, Türkiye’de 14.00-15.00.

Bilançoda nereye bakmalı

Bilanço akşamı basın bülteni açıldığında şu beş kontrol yeterlidir:

  1. Mutabakat tablosunu bulun. Bültenin sonundaki “GAAP to non-GAAP reconciliation” tablosuna gidin; hangi kalemlerin geri eklendiğini kalem kalem görün.
  2. Hisse bazlı ücretin boyutunu ölçün. SBC tutarını çeyreklik gelire bölün; bu oran çeyrekten çeyreğe büyüyorsa seyreltme de büyüyordur.
  3. Makası geçmişle karşılaştırın. GAAP EPS ile non-GAAP EPS arasındaki farkı geçen yılın aynı çeyreğiyle yan yana koyun; açılan makas nedenini sormayı gerektirir.
  4. “Tek seferlik” kalemleri sayın. Yeniden yapılanma gibi kalemler kaç çeyrektir tekrar ediyor? Süreklileşen kalem, düzeltilmiş kârın güvenilirliğini azaltır.
  5. Başlıktaki rakamın tanımını doğrulayın. Gördüğünüz “beat/miss” haberinin GAAP mı non-GAAP mı olduğunu bültenden teyit edin; iki rakamı birbirine karıştırmak en sık yapılan okuma hatasıdır.

Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi değildir.

Bu yazıyı YouTube'da video olarak da izleyebilirsiniz; tüm videolar kanalımızda.

Bu makale yatırım tavsiyesi değildir; eğitim ve genel bilgilendirme amaçlıdır. Yasal uyarı