Seans öncesi, seans sonrası ve Türkiye saati: bilanço ne zaman gelir
Saat Türkiye’de 23.05. Telefona aracı kurum bildirimi düşüyor: “Şirket ikinci çeyrek sonuçlarını açıkladı.” Uygulamayı açıyorsun; grafik düz bir çizgi, çünkü New York seansı 23.00’te bitti. Ama ekranın köşesinde küçük bir fiyat hâlâ oynuyor ve kapanış fiyatından epey uzakta. Borsa kapalıysa bu fiyat ne? Ertesi sabah haber başlığı da kafa karıştırıyor: “Hisse seans sonrası işlemlerde sert hareket etti.” Bu yazı o akşamın saat çizelgesini çıkarır: bilanço ne zaman gelir, hangi seansta işlem görür, Türkiye’den izleyen kaçta ekran başında olmalı.
ABD borsasında gün üç parçadır
NYSE ve Nasdaq’ın normal seansı ABD Doğu saatiyle (ET) 09.30–16.00 arasıdır. Gördüğün fiyat grafikleri, endeks kapanışları, “bugün yüzde şu kadar” haberleri bu dilimi anlatır.
Bunun önünde ve arkasında iki ek dilim daha vardır:
- Pre-market (seans öncesi): 04.00–09.30 ET. Aracı kurumların çoğu bu dilimin bir bölümünde emir kabul eder.
- After-hours (seans sonrası): 16.00–20.00 ET. Kapanıştan sonra işlem devam eder.
Bu iki dilimde işlem yapılabilir ama koşullar farklıdır: katılımcı azdır, alış-satış farkı (spread) açılır, fiyat az emirle büyük oynar. Piyasa emri yerine genelde limitli emir kullanılır. Bildirimde gördüğün “seans sonrası yüzde hareket” işte bu ince dilimde oluşan fiyattır; ertesi günün normal seansı açılana kadar kesinleşmiş bir hüküm değildir.
bmo ve amc: takvimdeki iki kısaltma
Bilanço takvimlerinde her şirketin yanında bir etiket görürsün: bmo (“before market open”, açılıştan önce) veya amc (“after market close”, kapanıştan sonra). Şirketler sonucu neredeyse hiçbir zaman seans ortasında açıklamaz; herkes rakamı aynı anda, piyasa kapalıyken görsün diye açılış öncesini veya kapanış sonrasını seçerler.
Mekanik şöyle işler: Açıklamayı şirketin kendisi yapar. Basın bülteni (press release) şirketin yatırımcı ilişkileri (investor relations, IR) sayfasında ve haber ajanslarında yayımlanır; aynı dakikalarda ABD sermaye piyasası düzenleyicisi SEC’e 8-K adlı formla bildirilir. Yani rakamın birincil kaynağı haber sitesi değil, şirketin IR sayfası ve SEC’in EDGAR sistemidir. Aracı kurum ekranındaki haber akışı bu bültenden beslenir.
Alışkanlık olarak büyük teknoloji şirketleri (örneğin Apple, Microsoft, Nvidia) amc açıklar; büyük bankalar genelde bmo tarafındadır. Takvimde etiketi görmeden “akşam gelir” diye varsayma; şirketten şirkete değişir.
Yaz-kış saati: fark 7 mi, 8 mi?
Türkiye 2016’dan beri saat değiştirmez, yıl boyu UTC+3’tedir. ABD ise değiştirir: Mart ayının ikinci pazarından kasımın ilk pazarına kadar yaz saati (EDT, UTC-4), yılın kalanında kış saati (EST, UTC-5) geçerlidir. Sonuç:
- ABD yaz saatinde (mart ortası – kasım başı): Türkiye ile fark 7 saat. Normal seans TR saatiyle 16.30–23.00.
- ABD kış saatinde (kasım başı – mart ortası): fark 8 saat. Normal seans TR saatiyle 17.30–00.00.
En çok yanılınan yer geçiş haftalarıdır: Kasım başında ABD saati geri alınca, aylardır 23.00’te izlediğin kapanış bir anda 00.00’a kayar. Mart ortasında tersi olur. Bilanço günü not alırken saati değil, “ET + o günkü fark” hesabını not etmek daha güvenlidir.
Bilanço akşamının akışı: önce bülten, sonra görüşme
Bir amc açıklamasının tipik akışı, ABD yaz saatinde ve TR karşılığıyla:
- 16.00 ET (23.00 TR): Normal seans kapanır. Hisse bilanço gününde genelde kapanışa kadar normal işlem görür.
- 16.01–16.15 ET (23.01–23.15 TR): Basın bülteni yayımlanır. İçinde çeyreğin geliri, kârı, bölüm bazında rakamlar ve çoğu şirkette guidance (şirketin gelecek çeyrek için kendi beklentisi) bulunur. Fiyat after-hours diliminde ilk tepkiyi bu dakikalarda verir.
- 16.30 veya 17.00 ET (23.30 veya 00.00 TR): Earnings call (kazanç görüşmesi) başlar. Yöneticiler sonuçları anlatır, ardından analistler soru sorar. Görüşme IR sayfasından canlı web yayınıyla dinlenir; kaydı da aynı yerde kalır.
- 20.00 ET’ye kadar (03.00 TR): After-hours işlem sürer. Ertesi sabah pre-market’te devam eder, asıl büyük hacim ise ertesi günün normal seansında gelir.
Kritik nokta: Bazı şirketler guidance’ı bültene yazmaz, görüşmede sözlü verir. Bu yüzden fiyatın bülten iyi göründüğü hâlde görüşme sırasında yön değiştirdiği olur; ilk 15 dakikadaki tepki hikâyenin tamamı değildir.
Varsayımsal örnek: Hayali şirket Vega Teknoloji, bilançosunu “amc” etiketiyle duyurdu. Bülten 16.05 ET’de çıkar, görüşme 17.00 ET’de başlar. Türkiye’den izleyen için bu, yazın 23.05’te bülten ve 00.00’da görüşme demektir; kışın ikisi de bir saat ileri kayar (00.05 ve 01.00).
Türkiye’den izleyen için pratik takvim
amc şirketi (çoğu büyük teknoloji ismi): Yazın bülten 23.00’ten hemen sonra, görüşme 23.30–00.30 bandında. Kışın bülten 00.00’dan sonra, görüşme gece 00.30–01.30. Gece oturmak zorunda değilsin: bülten ve görüşme kaydı sabah IR sayfasında durur, fiyatın asıl testi de zaten ertesi akşamki normal seanstır.
bmo şirketi: Bülten genelde 06.00–08.00 ET arasında çıkar; bu TR saatiyle yazın 13.00–15.00, kışın 14.00–16.00 demektir. Görüşme çoğunlukla ABD sabahı, seans açılmadan yapılır. Türkiye’den bakınca bmo şirketleri en rahat izlenenlerdir: bülten öğlen gelir, tepkiyi akşam açılışında (16.30 veya 17.30 TR) izlersin.
Haftalık ritim de bilinirse şaşırtmaz: Bilanço sezonu çeyrek bittikten birkaç hafta sonra başlar (ocak, nisan, temmuz, ekim ortaları yoğundur) ve büyük isimler açıklama tarihini haftalar önce IR sayfasında duyurur. Takvimi aracı kurum uygulamasından değil, tarihi kesinleştirmek istiyorsan şirketin kendi duyurusundan teyit et; uygulamalardaki tarihler bazen tahminidir.
Bilançoda nereye bakmalı
- Takvimde tarihle birlikte bmo/amc etiketini kontrol et; “o gün” değil “o gün hangi seans dilimi” önemli.
- Saati Türkiye’ye çevirmeden önce ayı kontrol et: mart ortası–kasım başı fark 7 saat, kalan aylarda 8 saat.
- Bülten saati ile görüşme saatini ayrı not et ve guidance’ın hangisinde açıklandığını öğren; ikinci fiyat hareketi genelde görüşmede gelir.
- Rakamı haber başlığından değil birincil kaynaktan oku: şirketin IR sayfasındaki bülten ve SEC’teki 8-K.
- After-hours tepkisini kesin sonuç sayma; düşük hacimli dilimdir, asıl yön ertesi günün normal seansında belli olur.
Bu yazı eğitim amaçlıdır; yatırım tavsiyesi değildir.
Bu makale yatırım tavsiyesi değildir; eğitim ve genel bilgilendirme amaçlıdır. Yasal uyarı