İçeriğe atla
Yatırım Yapanlar
Üye ol
$ASMLbilanço sonucu2026-10-14

ASML'nin Rekor Marjını Yeni Makineler Değil, Kurulu Filonun Throughput Yükseltmesi Üretti

Bu yazının videosunu izleYouTube · 5:05 · okumak yerine izleyin

14 Ekim sabahı Veldhoven’dan çıkan tabloda her satır yukarı bakıyordu: 11,66 milyar euro gelir, %57,5 brüt marj, 4,96 milyar euro net kâr ve çeyrekte satılan 113 yeni litografi sistemi. CEO Christophe Fouquet müşterilerin takvimde ne kadar ileriye uzandığını yazdı: “Bazı müşteriler bize 2029 ve hatta 2030 için sipariş verme isteği belirtiyor.” Hisse, bilanço öncesindeki son beş günde %6,34, açılış öncesi işlemlerde de %0,31 geriledi; iki rakam da sonuçlar açıklanmadan önceye ait. Rekoru kuran şey hacim: satılan yeni sistem sayısı bir önceki çeyreğin 86 adedinden 113’e çıktı. Rakamların ikinci haberi marjda: kılavuzun üzerine geçen brüt marjı taşıyan kalem yeni makineler değil, zaten kurulu olan makinelerin saatte işlediği wafer sayısı oldu.

Ne oldu?

Gelir bir yıl önceki 7,52 milyar eurodan 11,66 milyar euroya çıktı, hisse başına kâr 5,48 eurodan 12,95 euroya. Brüt marj şirketin kendi kılavuzunun üzerinde, %57,5’te kapandı — ve bunu yapan kalem yeni sistem satışı değil. Kurulu taban geliri, yani mevcut makinelere satılan servis ve saha opsiyonları, çeyreklik %19 artışla 3.289 milyon euroya ulaştı ve şirketin kendi hedefini yaklaşık 400 milyon euro aştı. Bir çekince: net kârın yaklaşık 500 milyon eurosu Mistral AI payının yeniden değerlemesinden geliyor ve yönetim bu kalemin tekrarlanacağını varsaymamak gerektiğini söyledi. Nakit tarafı ise sertçe iyileşti: çeyrek sonunda nakit ve kısa vadeli yatırımlar 7.582 milyon eurodan 12.735 milyon euroya çıktı — hem de 4,1 milyar euroluk hisse geri alımından sonra. Nakdin kaynağı yalnızca satış değil, müşteri ön ödemesi: uzun vadeli sözleşme yükümlülükleri 3,6 milyar eurodan 9,3 milyar euroya yükseldi.

Seri ne diyor?

Brüt marj beş çeyrekte kesintisiz tırmandı: %51,63, %52,16, %52,98, %53,99 ve şimdi %57,5. Sürpriz tarafında da eğilim değişti: bir yıl önceki üçüncü çeyrekte sonuç beklentiye paralel geldi (-%1,44 sapma), onu izleyen çeyrekte beklentinin %4,81 altında kaldı, 2026’nın ilk iki çeyreğinde ise %7,13 ve %9,44 üzerine çıktı. Tek çeyrek bir rekoru anlatır; beş çeyreklik marj serisi gelirin karışımının değiştiğini anlatır.

Kapasitenin asıl birimi: saatte wafer

Bir litografi makinesinin ürettiği şey çip değil, pozlanmış wafer; kapasitesi de tek bir çarpımdır: saatte wafer sayısı × kullanılabilirlik. EUV’de ikinci terim yıllarca birincisini yedi. 13,5 nanometrelik ışık bir lambadan gelmiyor: vakum odasında saniyede 50 bin erimiş kalay damlası fırlatılıyor, her birine bir CO2 lazeri vuruyor, oluşan plazma bu dalga boyunu yayıyor. Plazmadan savrulan kalay, ışığı toplayan kolektör aynasına yapışıp yansıtıcılığını düşürür; sürekli akan hidrojen bunu yavaşlatır, ama bakım penceresini ortadan kaldırmaz. Fabrikanın parasını ödeyip alamadığı her saat, kaybolmuş kapasitedir. DUV tarafında kullanılabilirlik ~%95 bandında oturuyor; EUV bu açığı yeni kapattı, High NA ise yeni bir platform olarak aşağıdan başladı. “%90 kullanılabilirlik” bu yüzden bir pazarlama cümlesi değil, bir makinenin üretim akışına planlanabilmesinin eşiği.

Çarpımın ilk terimi ise ASML’nin en hızlı kaldıracı. Üçüncü nesil düşük NA sistemi NXE:3800E, 30 mJ/cm² dozda 195 wafer/saat işliyor ve bir throughput yükseltmesiyle 220’ye çıkıyor: daha güçlü kaynak modülü, daha hızlı wafer stage’i ve handler’ı, doz kontrol yazılımı. Müşteri yeni bir temiz oda gözü açmıyor, yeni bir scanner sırası beklemiyor; aynı optik kolondan yaklaşık %13 daha fazla wafer geçiyor. Bu kanal ASML tarafında amortismanı çoktan bitmiş bir filoya satılan modül ve yazılım demek; bu çeyrekte kurulu taban gelirini 3.289 milyon euroya ve brüt marjı %57,5’e taşıyan şey de bu oldu.

Bedeli de var. Yükseltme havuzu sonlu ve makine başına bir kez satılıyor; filo 220 wafer/saate ulaştığında kanal, bir sonraki spesifikasyon basamağına kadar boşalır — 2027 başında küçük hacimde girecek NXE:3800F’in spesifikasyonu 260 wafer/saat. Üstelik yükseltmeyle kapasite alan müşterinin o yıl bir sonraki scanner’ı sipariş etmek için daha az sebebi kalır. Yeni ünite tarafındaki tavan ise ASML’nin elinde bile değil: ayna, kolektör ve aydınlatıcı optiklerin tek tedarikçisi Carl Zeiss SMT ve sistem çıktısı bu kapasiteyle sınırlı. Zeiss Oberkochen’de üretim alanına ~25.000 m² ekliyor, ASML de scanner montaj süresini 22 haftadan 15-16 haftaya çekmeye çalışıyor.

Kapasiteyi dört musluklu bir sistem gibi düşünün: yıllık ünite sayısı (Zeiss tavanı), ünite başına saatte wafer (spesifikasyon yol haritası), kurulu filonun yükseltilmesi (kurulu taban geliri) ve High NA. Bu çeyrekte ilk üçü birlikte açıktı; marjı kılavuzun üzerine çıkaran ise ortadaki ikisi oldu. Dördüncüsü hâlâ damlıyor.

Dört koşulun sınavı

Litografi talebinin yapısal olduğu iddiası dört noktadan sınanabilir.

Birincisi, High NA filosunun kullanılabilirliği. Yıl sonunda %90 eşiğinin altında kalması tezi çürütürdü: hacimli üretim eşiği aşılmazsa High NA gelirinin ve marj katkısının takvimi sağa kayar. Fouquet, mevcut High NA filosunda kullanılabilirliğin %90’a yaklaştığını söyledi; eylül itibarıyla dört müşteride 10 sistem çalışıyordu. Eşik henüz aşılmış değil ve koşulun ufku yıl sonu: şimdilik ölçülemedi.

İkincisi, 2028 kapasite kararı. Çeyreklik sipariş rakamı artık yayınlanmadığı için 2028 talebinin kamuya açık tek kanıtı, “inceleniyor” denen %30’luk düşük NA EUV kapasite artışıydı; geri çekilmesi tezi çürütürdü. Tersi oldu. Fouquet bunu şöyle özetledi: “2027’de %30, 2028’de %30, müşteri talebimizi karşılamamıza yetmeyecek.” Şirket 2028 için %30’un üzerini araştırıyor; 2027 planı, 2026’daki ~65 sistemlik düşük NA EUV seviyesini en az 80 sisteme çıkarmak. Koşul gerçekleşmedi, ters yöne gitti.

Üçüncüsü, logic tarafında ikinci bir erteleme. Büyük bir logic müşterisinin TSMC’yi izleyip High NA’yı ileri bir node’a bırakması tezin en kırılgan yeriydi — ve gerçekleşti. Samsung Foundry High NA’yı 1 nm sınıfından, yani 2030 civarından itibaren gerekli görüyor; TSMC de hacimli üretimi 2030 civarı olarak teyit etti. Koşul gerçekleşti.

Dördüncüsü, memory tarafındaki EUV yoğunluğu. SK hynix veya Samsung’un 1c kuşağında EUV katman sayısını düşürmesi ya da rampayı ertelemesi tezin memory ayağını keserdi. Tersine, 1b’deki dört EUV katmanı 1c’de altıya çıkıyor ve SK hynix’in DRAM üretiminde 1c payının ikinci çeyrekteki ~%13’ten dördüncü çeyrekte ~%34’e çıkması bekleniyor. ASML 2026’da memory sistem satışlarının ~%75 artmasını bekliyor; iki üretici de DRAM’de High NA’yı 2028’de hacimli üretime almayı hedefliyor. Koşul gerçekleşmedi.

Dörtte bir. Ve gerçekleşen koşul, bu çeyreğin sonucuna hiç dokunmayan koşul oldu: rekor, High NA’ya rağmen değil, High NA’dan bağımsız geldi. Tez bu yüzden ayakta — ve risk de tam olarak bu yüzden yer değiştirdi.

Kılavuzluk somut mu?

Somut. Dördüncü çeyrek için 14,2-15,2 milyar euro gelir, ~%57 brüt marj, ~1,2 milyar euro Ar-Ge ve ~0,4 milyar euro SG&A; tüm yıl için 44-45 milyar euro. Orta nokta 14,7 milyar euro, üçüncü çeyreğin 11,66 milyarına göre çeyreklik ~%26 sıçrama demek — kapasite planına ve sevkiyat takvimine bağlanmış bir sayı, “güçlü talep görüyoruz” türü bir cümle değil. Şirketin 2030 için verdiği 44-60 milyar euro bandının alt sınırı, dört yıl önceden tutuluyor. Tek çekince marjda: dördüncü çeyrek brüt marj kılavuzu yaklaşık %57; yani 11,66 milyar euroluk çeyrekte elde edilen %57,5’lik marj, 14,7 milyar euroluk bir çeyrekte yukarı gitmiyor. CFO Roger Dassen sebebini açık söyledi: “Daha yüksek hacimden faydalanmayı beklediğiniz sabit maliyet emilimi, rampada katlandığımız ek maliyetlerle bir ölçüde, hatta bir ölçünün biraz fazlasıyla telafi oluyor.” Kapasiteyi büyütmek bedava değil.

Boğa ve ayı

Boğa tarafı üç ayak üstünde: görünürlük (2029-2030 slotları için sıraya giren müşteriler ve bunun bilançoda nakde dönmüş hâli), marj mekanizması (kapasitenin bir kısmı artık yeni fabrika gerektirmeyen yükseltme kanalından satılıyor) ve alternatifsizlik (EUV’de ikinci bir tedarikçi yok, optik tedarikçisi bile tek).

Ayı tarafı aynı mekanizmanın gölgesi. Eklenen kapasite düşük NA EUV ve DUV immersion için ekleniyor; yani logic High NA’yı 2030’a bırakırken ASML eski nesil için büyüyor. AI capex’i 2029’da sindirime girerse bu kapasite, karışımı yukarı çekecek bir High NA geçişi olmadan boşluğa iner. Yükseltme kanalının sonlu olması aynı yöne çalışır: 2027-2028’in marj sürprizi, 2029’un karşılaştırma tabanı olur. Değerleme de pay bırakmıyor — hisse 1.717,76 dolarda, 52 hafta zirvesindeki 1.999,96 dolarlık seviyenin %14 altında, ama geriye dönük F/K 55,75; ileriye dönük çarpanın 29,23’e inmesi 2027 kârının şimdiden varsayıldığını gösteriyor. Zirvenin %14 altındaki fiyatın bile 55,75 F/K taşıması tek şey anlatıyor: beklenti zaten fiyatın içinde.

Sonuç: dördüncü çeyrekte izlenecek satır

Çeyreklik sipariş rakamı artık yayınlanmıyor. Bu yüzden 2029-2030 iştahının denetlenebilir tek kanıtı bilançodaki müşteri ön ödemesi. Uzun vadeli sözleşme yükümlülükleri bu çeyrekte 3,6 milyardan 9,3 milyar euroya çıktı; ocakta açıklanacak dördüncü çeyrek bilançosunda bu satır yine artarsa sipariş defteri sözle değil nakitle doğrulanmış olur, yatay kalırsa 2029-2030 ilgisi bir cümleden ibaret kalır. İkinci somut değişken, “inceleniyor” denen 2028 kapasite artışının sayıya dönüşüp dönüşmemesi.

İzlenecek soru: önümüzdeki iki yıl, saatte wafer üzerinden kazanılan yapısal bir geçiş mi — yoksa High NA’nın logic tarafında 2030’a kaymasıyla, karışımı yükseltmeyen eski nesil kapasitenin faturası 2029’da mı çıkacak?

Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi değildir. Tüm rakamlar yayın tarihindeki kaynaklara dayanır ve hızla değişebilir; fiyat/piyasa değeri günlük teyit gerektirir. Karar vermeden önce kendi araştırmanızı yapın.

Bu yazıyı YouTube'da video olarak da izleyebilirsiniz; tüm videolar kanalımızda.

Bu makale yatırım tavsiyesi değildir; eğitim ve genel bilgilendirme amaçlıdır. Yasal uyarı