Yapay zekâ için harcanan milyarlarca dolar hangi ABD sektörlerine gidiyor?
Bu yazının videosunu izleYouTube · 7:25 · okumak yerine izleyinABD’nin dört büyük teknoloji şirketi Ekim sonunda üçüncü çeyrek sonuçlarını açıkladı. Tablo açık: yapay zekâ için yapılan harcama hızlanarak sürüyor. Bu para bir şirketin giderine, başka şirketlerin gelirine dönüşüyor. Çip üreticileri, bellek üreticileri, elektrik ekipmanı şirketleri ve bulut hizmeti satanlar bu paradan pay alıyor. Bu yazıda paranın nereden çıktığını, nereye gittiğini ve hangi risklerin izlenmesi gerektiğini anlatıyoruz.
Dört şirket üç ayda ne harcadı
Büyük bulut şirketleri (hyperscaler), sunucu, çip ve bina için yaptıkları yatırım harcamasını (CapEx) her çeyrek açıklıyor. Temmuz-Eylül döneminde en çok harcayan şirket Amazon oldu. Şirket bu çeyrekte maddi duran varlıklara 77,3 milyar dolar ödedi. Bir yıl önceki aynı çeyrekte bu tutar 35,1 milyar dolardı. Amazon, 2026 yılının tamamında yaklaşık 220 milyar dolar harcamayı bekliyor. Şirket, artışın esas olarak yapay zekâ yatırımlarından kaynaklandığını söylüyor. 2027’de ise belirgin biçimde daha fazla harcama yapacağını belirtiyor.
Alphabet’in çeyreklik harcaması 51,4 milyar dolar oldu. Bir yıl önce bu rakam yaklaşık 24 milyar dolardı. Harcama bir yılda iki katından fazla arttı.
Microsoft aynı dönemde maddi duran varlıklara 39,4 milyar dolar ayırdı. Bir yıl önce bu tutar 19,4 milyar dolardı. Kiralama yoluyla edinilen kapasite de eklendiğinde toplam 45,2 milyar dolara çıkıyor. Şirket, Ekim-Aralık çeyreğinde bu toplamın 50 milyar doları aşmasını hedefliyor.
Meta, 21 Ekim’de açıkladığı sonuçlarda çeyreklik harcamasını 34,9 milyar dolar olarak verdi. Şirket 2026 tahminini 135 ile 145 milyar dolar arasına daralttı. Önceki aralığın alt sınırı 130 milyar dolardı.
Para önce çipe, belleğe ve elektriğe gidiyor
Bu harcamanın önemli bir kısmı veri merkezlerine (data center) gidiyor. Veri merkezinin içinde yapay zekâ modellerini eğiten ve çalıştıran grafik işlemciler (GPU) bulunuyor. Bu işlemcileri birbirine bağlayan ağ (networking) çipleri ve bellek de aynı binada. Binanın çalışması için ise çok miktarda elektrik gerekiyor.
Bu paranın ilk alıcısı çip şirketleri. NVIDIA’nın Temmuz sonunda biten çeyrekteki veri merkezi geliri 89 milyar dolara ulaştı. Bu, bir yıl öncesine kıyasla %117 artış demek. Şirket, Ekim sonunda biten çeyrek için toplam 108 milyar dolar gelir bekliyor.
Broadcom, büyük şirketler için özel tasarım yapay zekâ çipleri (ASIC) ve ağ çipleri satıyor. Şirketin yapay zekâ çip geliri Ağustos başında biten çeyrekte 16,7 milyar dolar oldu. Bu gelir bir yılda %221 arttı. Şirket bir sonraki çeyrekte bu gelirin 21,7 milyar dolara çıkmasını bekliyor.
Bellek tarafında Micron öne çıkıyor. Yapay zekâ çipleri, yüksek bant genişlikli bellek (HBM) gibi pahalı bellek ürünleriyle birlikte çalışıyor. Micron’un Eylül başında biten çeyrekteki geliri 54,23 milyar dolar oldu. Bir yıl önceki aynı çeyrekte bu rakam 11,32 milyar dolardı. Şirketin veri merkezi biriminin çeyreklik geliri 18 milyar dolara ulaştı. Micron bir sonraki çeyrek için yaklaşık 61,5 milyar dolar gelir öngörüyor.
Elektrik tarafında GE Vernova iyi bir örnek. Şirket gaz türbini ve elektrik şebekesi ekipmanı üretiyor. 28 Ekim’de açıklanan çeyrekte aldığı siparişler 29 milyar dolara ulaştı. Bu, kur ve satın alma etkisi hariç %96 artış anlamına geliyor. Şirketin sipariş birikimi (backlog) 197 milyar dolara çıktı. Gaz santrali ekipmanında sipariş ve rezervasyonların toplamı 122 gigavata ulaştı. Şirket yıl sonunda bu rakamın en az 130 gigavat olmasını bekliyor. GE Vernova, kamu elektrik şirketleri ve veri merkezi müşterileri için yeni çözümler geliştireceğini söylüyor.
Harcamanın karşılığı bulut gelirinde görünüyor
Harcamanın neden sürdüğünü anlamak için bulut (cloud) gelirlerine bakmak gerekiyor. Bulut şirketleri bilgi işlem gücünü kiralayarak gelir elde ediyor. Yapay zekâ modeli kullanmak isteyen şirketler bu kapasiteyi satın alıyor.
Google Cloud’un geliri Temmuz-Eylül döneminde %103 artışla 30,7 milyar dolara çıktı. Birimin faaliyet kârı 11,1 milyar dolar oldu. Bir yıl önce bu rakam 3,6 milyar dolardı.
Amazon’un bulut birimi AWS’nin geliri %39 artışla 46 milyar dolara ulaştı. Amazon, bunun yaklaşık beş yılın en hızlı büyümesi olduğunu söylüyor. AWS’nin henüz gelire dönüşmemiş sözleşme birikimi 578 milyar dolar. Şirket, AWS’nin 2027 ve 2028’de %40’ın üzerinde büyümesini öngörüyor.
Microsoft’un bulut platformu Azure ise %48 büyüdü ve 33,2 milyar dolar gelir üretti.
Bu rakamlar harcamanın arkasında gerçek bir talep olduğunu gösteriyor. Aynı zamanda bir şirketin giderinin başka bir sektörün geliri olduğunu da hatırlatıyor. Bulut şirketleri harcamayı sürdürdükçe çip, bellek ve enerji ekipmanı üreticilerinin siparişleri artıyor. Harcama yavaşlarsa bu şirketlerin geliri de aynı yönde etkilenir.
Türk yatırımcı için iki farklı yol
Türk yatırımcı yapay zekâ temasına ABD borsasında farklı şirketler üzerinden ulaşabiliyor. Bu şirketler aynı riski taşımıyor.
İlk grup harcamayı yapan bulut şirketleri: Amazon, Microsoft, Alphabet ve Meta. Bu şirketler için yapay zekâ hem gelir kaynağı hem de büyük bir gider. Piyasa bu dengeyi her çeyrek yeniden değerlendiriyor. Örneğin Amazon hissesi, bulut büyümesi hızlanmasına rağmen sonuçların ertesi sabahı açılış öncesi işlemlerde %7 geriledi. Alphabet hissesi de bulut gelirinin iki katına çıktığı çeyreğin ardından sert düştü. İki şirkette de harcamanın hızı ve nakit akışı tartışma konusu oldu.
İkinci grup harcamadan gelir elde eden tedarikçiler. NVIDIA, Broadcom ve Micron gibi çip şirketleri ile GE Vernova gibi enerji ekipmanı şirketleri bu gruba giriyor. Bu şirketlerin geliri doğrudan bulut şirketlerinin bütçe kararlarına bağlı. Harcama arttığında gelirleri hızla büyüyor. Harcama azalırsa gelirleri de hızla küçülebilir.
Türk yatırımcı için bir nokta daha var. Bu hisselerin tamamı dolar cinsinden işlem görüyor. Getiri, hisse fiyatının yanında dolar/TL kurundaki değişime de bağlı. Ayrıca bu şirketlerin hepsi aynı temaya bağlı. Farklı şirketlerin hisselerine sahip olmak, yapay zekâ harcamasındaki bir yavaşlamaya karşı her zaman koruma sağlamıyor.
Riskler ve karşı görüş
En önemli soru, harcamanın kâra ne zaman ve ne ölçüde dönüşeceği. Meta’nın Temmuz-Eylül döneminde faaliyetlerinden elde ettiği nakit 32,8 milyar dolar oldu. Aynı dönemde yatırım harcaması 34,9 milyar dolara ulaştı. Sonuçta şirketin serbest nakit akışı (free cash flow) eksi 2,1 milyar dolar oldu. Alphabet’in serbest nakit akışı da eksi 9,1 milyar dolara geriledi. Bu iki şirkette yatırım, o çeyrekte faaliyetlerden gelen nakdi aştı.
İkinci risk tedarikçi tarafında. Çip ve bellek gelirleri çok kısa sürede katlandı. Bellek sektörü geçmişte fiyat düşüşleri ve stok fazlası dönemleri yaşadı. Bulut şirketleri harcamayı yavaşlatırsa bu gelirler de hızla düşebilir.
Üçüncü risk yoğunlaşma. Tedarikçilerin talebinin önemli bir kısmı az sayıda büyük alıcıdan geliyor. Bu alıcılardan birinin plan değiştirmesi birçok tedarikçinin gelirini aynı anda etkileyebilir.
Karşı görüş de güçlü. Bulut gelirleri hızla büyüyor ve bulut birimlerinin kârı artıyor. Bu görüşü savunanlar, AWS’nin sözleşme birikiminin talebin önümüzdeki yıllara yayıldığını gösterdiğini söylüyor. Bu yaklaşımda harcamanın bir kısmı, tahmine değil imzalanmış müşteri sözleşmelerine dayanıyor.
İzlenecekler
- NVIDIA sonuçları: Şirket, Ekim sonunda biten çeyreğin sonuçlarını 17 Kasım’da açıklayacak. Kendi beklentisi 108 milyar dolar gelir.
- Microsoft’un harcaması: Şirket Ekim-Aralık çeyreğinde 50 milyar doları aşan harcama hedefliyor. Gerçekleşen rakam bir sonraki bilançoda görülecek.
- Gelecek yılın bütçeleri: Amazon 2027’de belirgin biçimde daha fazla harcayacağını söyledi. Meta gelecek yılın bütçe ve kapasite planlarını hazırladığını belirtiyor. Bu planlar tedarikçilerin gelir beklentisini doğrudan etkileyecek.
- Nakit akışı: Meta ve Alphabet’te serbest nakit akışının eksi kalıp kalmadığı, piyasanın harcamaya tepkisini etkileyebilir.
- Enerji siparişleri: GE Vernova’nın gaz santrali ekipmanında yıl sonu beklentisi en az 130 gigavat. Bu rakam, veri merkezlerinin elektrik talebi hakkında fikir verecek.
Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi değildir. Tüm rakamlar yayın tarihindeki kaynaklara dayanır ve hızla değişebilir; fiyat/piyasa değeri günlük teyit gerektirir. Karar vermeden önce kendi araştırmanızı yapın.
Bu yazıyı YouTube'da video olarak da izleyebilirsiniz; tüm videolar kanalımızda.
Bu makale yatırım tavsiyesi değildir; eğitim ve genel bilgilendirme amaçlıdır. Yasal uyarı