Kabus gibi geçen hafta, yapay zekâ hisseleri neden bu kadar sert düştü?
Bu yazının videosunu izleYouTube · 7:32 · okumak yerine izleyinABD borsaları kasım ayına sert bir satışla girdi. 3 Kasım’daki ara seçimden sonra yatırımcılar, yapay zekâ altyapısına yapılan yatırımların yavaşlayabileceğinden endişe etti. 5 Kasım’da teknoloji hisselerinde başlayan satış ertesi gün Asya borsalarına yayıldı. Bu hafta toparlanma başladı. Ancak 10 Kasım’da açıklanan enflasyon verisi yeni bir soru ekledi: Fed faiz artırabilir mi? Bu yazıda ne olduğunu, neden önemli olduğunu ve ABD hissesi tutan bir yatırımcının nelere bakabileceğini anlatıyoruz.
5 Kasım’da borsada ne oldu?
5 Kasım Perşembe, ABD borsaları için Nisan 2025’ten bu yana en kötü gün oldu. S&P 500 endeksi %4,4, teknoloji ağırlıklı Nasdaq Bileşik endeksi %5,5 düştü. Dow Jones 1833 puan, yani %3,4 geriledi. Nasdaq, geçen ay gördüğü rekorun %11,9 altına indi. Bir endeksin zirvesinden %10’dan fazla düşmesine düzeltme (correction) deniyor.
Satışın merkezinde teknoloji vardı. S&P 500 içindeki bilgi teknolojisi sektörü %7,3 değer kaybetti. Bu, sektörün Mart 2020’den bu yana en kötü günüydü. En büyük teknoloji şirketlerini içeren Nasdaq 100 endeksi %6,36 düştü.
NVIDIA hissesi %9,3 geriledi ve 440 milyar doları aşkın piyasa değeri kaybetti. Piyasanın en büyük yedi teknoloji şirketi (Magnificent Seven) toplamda 1 trilyon dolardan fazla değer yitirdi. Çip tasarımcısı AMD %17,3, bellek çipi üreticisi Micron %17,5 düştü.
Satış yalnızca çip şirketleriyle sınırlı kalmadı. S&P 500’deki 11 sektörün tamamı ekside kapandı. Veri merkezlerine (data center) elektrik ekipmanı sağlayan GE Vernova %7,5, veri merkezi işletmecisi Nebius Group %14,95 geriledi. Korku endeksi olarak bilinen VIX (beklenen oynaklık göstergesi) gün içinde %70’e kadar yükseldi.
Ertesi gün satış Asya’ya ulaştı. Güney Kore’nin Kospi endeksi açılıştan hemen sonra %8,6 düştü ve işlemler 20 dakika durduruldu. İlk işlemlerde Samsung Electronics %10, SK hynix %13 değer kaybetti. Kospi gün genelinde yaklaşık %6 değer kaybetti. Japonya’nın ana borsa endeksi de yaklaşık %6 düştü ve ayı piyasasına girdi. Ayı piyasası, zirveden %20 düşüş anlamına geliyor.
Cuma günü ABD’de çip hisseleri kısmen toparlandı. Yine de hafta ağır kayıpla bitti. Nasdaq haftayı %3,4, S&P 500 %2,7, Dow Jones %0,9 kayıpla kapattı. S&P 500 için bu, Nisan 2025’ten bu yana en büyük haftalık düşüştü. Philadelphia Yarı İletken Endeksi (SOX) hafta boyunca %12’den fazla değer kaybetti.
Satışı ne tetikledi?
İlk neden seçim sonucu. 3 Kasım’daki ara seçimde Demokratlar geniş bir zafer kazandı ve Kongre’nin iki kanadını da kontrol etmeye yaklaştı. Teksas’ta Demokrat aday Gina Hinojosa, üç dönemdir görevde olan Vali Greg Abbott’u yendi. Hinojosa kampanyada Abbott’un yapay zekâ veri merkezi politikasını eleştirmiş, yeni veri merkezi onaylarının durdurulmasını (moratoryum) savunmuştu. Yatırımcılar, yeni siyasi tablonun veri merkezlerine daha sıkı kurallar getirebileceğinden endişe etti. Teksas gibi eyaletlerde yeni projelerin yavaşlayabileceği konuşulmaya başlandı. Seçimden sonraki gün borsa yükselmişti. Perşembe günkü satış bu kazancı sildi.
İkinci neden veri merkezlerine karşı yerel tepki. Seçimle birlikte ülke genelinde 41 yerel veri merkezi oylaması yapıldı. Seçmenler bunların biri hariç hepsinde veri merkezi gelişimini kısıtlamaktan ya da durdurmaktan yana oy kullandı. Bu oylamalar en çok Ohio’da yoğunlaştı. Eyalette veri merkeziyle ilgili oylama sayısı 21 oldu.
Bu tablo, piyasanın son yıllarda dayandığı bir varsayımı sorgulattı. Büyük teknoloji şirketlerinin yatırım harcamaları (CapEx) büyük ölçüde veri merkezlerine gidiyor. Veri merkezi inşası yavaşlarsa çip, enerji ekipmanı ve bulut altyapısı şirketlerinin gelir beklentileri de düşebilir. 5 Kasım’da en çok bu şirketlerin satılmasının nedeni bu.
Üçüncü konu, yapay zekâ harcamalarının yeterli getiri sağlayıp sağlamayacağına dair şüphe. Bu soru seçimden önce de konuşuluyordu. Yüksek faiz, borçla finanse edilen veri merkezi projelerinin maliyetini artırıyor. 10 yıllık ABD tahvil faizi geçen ay %5,30’un üzerine çıkmıştı. 5 Kasım’da %4,84’e geriledi.
Bu hafta toparlanma ve yeni soru işaretleri
9 Kasım Pazartesi piyasa güçlü bir toparlanma yaşadı. S&P 500 %2,35, Nasdaq %2,74, Dow Jones %2,15 yükseldi. 11 sektörün tamamı artıda kapandı. Yarı iletken endeksi %6,9 yükseldi. Petrol fiyatlarındaki düşüş enflasyon kaygısını bir süre hafifletti.
NVIDIA bu toparlanmaya katılamadı ve %4,2 düştü. Hisse 7 Nisan’dan bu yana en düşük kapanışını gördü. Şirketin yönetim kurulu 8 Kasım’da bağımsız bir soruşturma başlattığını açıkladı. Gerekçe, CEO Jensen Huang’ın yabancı bir istihbarat girişiminin hedefi olduğuna dair haberlerdi. Kurul, ulusal güvenliğin ya da şirket sırlarının tehlikeye girdiğine inanmak için bir neden görmediğini ve Huang’a güvendiğini belirtti. Soruşturmayı bağımsız yöneticilerden oluşan bir komite yürütecek.
Salı günü açıklanan Ekim enflasyon verisi tahminlerin üzerinde geldi. Tüketici fiyat endeksi (TÜFE) aylık %0,4 arttı. Gıda ve enerji hariç çekirdek enflasyon %0,3 yükseldi. Eylül’de aylık artış %0,6 olmuştu. Ekim 2025’te hükümet kapalı olduğu için o ay fiyat verisi toplanmamıştı. Bu yüzden yıllık enflasyon oranı bu kez hesaplanamadı.
Faiz beklentisi zaten yükselmişti. 6 Kasım’da açıklanan rapor, ABD ekonomisinin Ekim’de 165 bin kişilik istihdam eklediğini gösterdi. İşsizlik oranı %4,1 oldu. Güçlü istihdam, Fed’e faiz artırma alanı bıraktı. Enflasyon verisinden önce vadeli işlem fiyatları, Fed’in Aralık’ta faiz artırma olasılığını %80’in üzerinde gösteriyordu.
ABD hissesi tutan Türk yatırımcı için ne anlama geliyor?
Portföyü teknoloji ve yapay zekâ hisselerinde yoğunlaşan yatırımcı bu haftayı en sert hissetti. 5 Kasım’da S&P 500 %4,4 düşerken AMD %17,3 geriledi. Geniş endeksi izleyen bir fonla tek tek çip hissesi tutmak arasında büyük fark oluştu. Bu, tek bir temaya yoğunlaşmanın taşıdığı riski açıkça gösterdi.
Saat farkı da önemli. ABD seansı Türkiye saatiyle akşam başlar ve gece biter. Sert bir günün son saatleri bu nedenle geç saatlere denk gelir. Hızlı düşen bir piyasada zarar durdur emri, beklenenden düşük bir fiyattan gerçekleşebilir. Kore’de olduğu gibi işlemler durdurulursa emirler o süre boyunca gerçekleşmez.
Kur tarafı ayrı bir etken. ABD hissesi dolar cinsindendir. Türk yatırımcının TL bazındaki sonucu hem hisse fiyatına hem de dolar kuruna bağlıdır. Fed’in faiz artırması doları destekleyebilir, ama bu ilişki her dönemde aynı şekilde işlemez. Kaldıraçlı ürün kullanan yatırımcı için tek günlük sert düşüşler, teminat yetersizliği nedeniyle pozisyonun kapatılmasına yol açabilir.
Riskler ve karşı görüş
Karşı görüşün de dayanakları var. Yerel veri merkezi oylamaları ülke çapında bir yasak anlamına gelmiyor. Bunlar belediye ve ilçe düzeyinde alınan kararlar. Başkanlık Cumhuriyetçilerde ve Kongre’nin çıkaracağı yasalar veto ile karşılaşabilir. Yeni Kongre de göreve ancak Ocak’ta başlayacak. Pazartesi günü 11 sektörün tamamının yükselmesi, satış baskısının şimdilik hafiflediğini gösteriyor.
Riskler ise üç başlıkta toplanıyor. Birincisi faiz. Fed’in Aralık’ta faiz artırması, yüksek değerlemeli büyüme hisselerine baskı yapabilir. Çünkü yüksek faiz, gelecekte beklenen kârların bugünkü değerini düşürür.
İkincisi enerji. Petrol fiyatları son haftalarda sert dalgalandı. Brent petrol 5 Kasım’da varil başına 98,29 dolara çıktı. Bir gün önce yaklaşık %9 düşmüştü. Eylül’de benzin fiyat endeksi aylık %9,1 artmıştı. Petrol yeniden yükselirse enflasyon ve faiz baskısı da artabilir.
Üçüncüsü NVIDIA. Yönetim kurulunun soruşturması henüz bir sonuç açıklamadı. Şirket, piyasanın yapay zekâ talebini okumak için en çok baktığı bilançoya bu belirsizlikle giriyor. Bilanço beklentiyi karşılamazsa satış yeniden hızlanabilir. Güçlü gelirse veri merkezi talebine dair kaygılar azalabilir.
Önümüzdeki haftalarda izlenecekler
- 17 Kasım: NVIDIA’nın mali yılın üçüncü çeyreğine ait bilançosu. Veri merkezi talebine dair yorumlar ve soruşturmadaki gelişmeler.
- Aralık başı: Kasım istihdam raporu. Güçlü bir veri faiz artırımı beklentisini destekleyebilir.
- 8 ve 9 Aralık: Fed toplantısı. Faiz artırımının gelip gelmeyeceği ve boyutu.
- Veri merkezi düzenlemeleri: Yerel kısıtlamaların yayılıp yayılmayacağı ve yeni eyalet yönetimlerinin ilk adımları.
- Petrol ve tahvil faizi: Enflasyon beklentisini doğrudan etkileyen iki gösterge.
Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi değildir. Tüm rakamlar yayın tarihindeki kaynaklara dayanır ve hızla değişebilir; fiyat/piyasa değeri günlük teyit gerektirir. Karar vermeden önce kendi araştırmanızı yapın.
Bu yazıyı YouTube'da video olarak da izleyebilirsiniz; tüm videolar kanalımızda.
Bu makale yatırım tavsiyesi değildir; eğitim ve genel bilgilendirme amaçlıdır. Yasal uyarı